Z historii stosunków Stolicy Apostolskiej z Ukrainą

Początki chrześcijaństwa na Ukrainie sięgają pierwszego wieku. Dotarło ono tutaj po dobrze utorowanych greckich i tureckich szlakach handlowych. Dowodem tego są archeologiczne wykopaliska i badania miejsc osad pierwszych chrześcijan na północnym brzegu Morza Czarnego. Tak jak i w innych regionach Imperium Rzymskiego tak i tu, chrześcijanie byli prześladowani, co nie sprzyjało rozwojowi i organizacji wzajemnych stosunków w cerkwi. Nie patrząc na to ewangelizacja trwała , imperator Trajan wysłał św. Papieża Klemensa I na Krym, gdzie ten poniósł śmierć męczeńską, jego szczątki odnaleźli chrześcijanie chersońskiej Tawrii. Po pewnym czasie część ich była przeniesiona do Desiatynnej cerkwi w Kijowie.

W IX wieku święci Cyryl i Metody rozpoczęli swoją pracę misyjną wśród Słowian po tym, gdy podczas swojej misji do Chazarów po raz pierwszy odwiedzili ziemie, obecnie należące do Wschodniej Ukrainy. Ich pracy sprzyjała i pomagała Stolica Apostolska, szczególnie Papież Adrian II. Z czasem ich działalność rozszerzała się i wśród narodów, które zamieszkują terytorium należące obecnie do Morawii (części Czech). Znaczenie ich pracy misyjnej wśród Słowian polegała na tym, że byli pierwszymi, którzy zapoczątkowali rozwój literatury, a przede wszystkim stworzyli alfabet, znany obecnie jako cyrylica. W XIX w. ich działalność i stworzony alfabet przyczyniły się do rozbudzenia ukraińskiej świadomości narodowej Szczątki św. Klemensa są obecnie złożone w cerkwi św. Klemensa w Rzymie.

Intensywny rozwój stosunków między Stolicą Apostolską a Ukrainą  rozpoczął się po chrzcie Ukrainy w 988 roku. Obrządek wschodni był ustanowiony w Konstantynopolu i Ukraińcy zostali podporządkowani patriarchatowi, który w tym czasie w pełni pozostawał w ścisłej zależności z Rzymem. Następnie Książę Włodzimierz i Papież Jan XV, a z czasem Papież  Sylwester II wymieniali nawzajem swoich przedstawicieli.

W epoce Średniowiecza, nie zwracając uwagi na rozłam, który nastąpił między Konstantynopolem a Rzymem w 1054r. bezpośrednie kontakty między Stolicą Apostolską w Rzymie i Ukrainą trwały nadal. W 1245r. Papież Inocenty IV wysłał delegację z misją do Mongołów, a rozmowy między Księciem Daniłem Halickim i Wasylkiem Romanowiczem, zakończyły się koronacją Daniła, dokonaną przez rzymską apostolską delegację w 1253r.

W 1453r. po podboju i ustanowieniu rządów Turków w Konstantynopolu Patriarchat Konstantynopolitański zaczyna tracić swój wpływ nad wschodnimi cerkwiami, a w 1588r. po ustanowieniu Patriarchatu Moskiewskiego, Ukraińcy zaczęli szukać jedności nie tylko z Rzymem, ale i z przedstawicielami moskiewskiej patriarchalnej jurysdykcji. Unia Brzeska w 1596r. zapoczątkowała nową erę w wzajemnych stosunkach z Rzymem: stały się one stałe i nabrały znaczenia. Kontakty dyplomacji rzymskiej z władzami świeckimi w owych czasach były ważnym czynnikiem w zachowoniu katolicyzmu i tradycji cerkiewnych katolików obrządku bizantyjskiego.

W rezultacie zmian politycznych, które nastąpiły po I wojnie światowej, ani wizytator Stolicy Apostolskiej, ani Papież Pius XI nie mogli odwiedzić Radzieckiej Ukrainy. Za czasów sowieckich represji pomoc Rzymu, dla istnienia podziemnej cerkwii (obrządku greckokatolickiego) na Ukrainie miała istotnie ważne znaczenie. Po upadku władzy radzieckiej przedstawiciele papiescy znów wrócili na Ukrainę, a w 1991r. były odnowione oficjalne stosunki dyplomatyczne z Rzymem.

Wersja dla druku