/ Cerkiew na Ukrainie / Cerkiew Prawosławna na Ukrainie:
PAPIESKA WIZYTA NA UKRAINIE    
Czerwiec 23-27, 2001    
Cerkiew na Ukrainie

Chrześcijaństwo na Ukrainie w XXI wieku
Cerkiew Prawosławna na Ukrainie
Kościoły Katolickie na Ukrainie
Czas katakombnej działności Ukraińskiej Cerkwi Grecko-katolickiej
Zarysy historii chrześcijaństwa na Ukrainie
Ukraińscy wyznawcy wiary
Przywódcy Ukraińskiej Cerkwi Grecko-katolickiej w XX wieku


Prawosławne Cerkwie na Ukrainie

Swoimi korzeniami prawosławne Cerkwie na Ukrainie sięgają początków chrześcijaństwa na Ukrainie – roku 988, kiedy to św. Włodzimierz Wielki wprowadził bizantyjsko-słowiański obrzęd chrześcijański, jako państwową religię Rusi Kijowskiej. Nieporozumienia w niedawnej przeszłości podzieliły te wspólnoty, mimo to mają one wspólne korzenie i podobne (bizantyjsko-słowiańskie) teologiczne i liturgiczne tradycje.

Ukraińska Prawosławna Cerkiew  Moskiewskiego Patriarchatu  liczy:

  • 9049 wspólnot
  • 122  klasztory
  • 3519  zakonnic i zakonników
  • 7755  świątynie
  • 840  świątyń jest w budowie

Ukraińska Prawosławna Cerkiew Moskiewskiego Patriarchatu była w przeszłości egzarchatem Ruskiej Prawosławnej Cerkwi. Swoją nową nazwę otrzymała w styczniu 1990r. i wkrótce, w tym samym roku „samodzielność w rządzeniu”, chociaż według prawa kanonicznego nadal podporządkowuje się Moskiewskiemu Patriarchatowi. Po tym, jak Ukraina otrzymała niezależność w 1991r. Miejscowy Sobór Ruskiej Prawosławnej Cerkwi Moskiewskiego Patriarchatu wysunął wniosek o nadanie jej kanonicznej autokefalii. Ale Sobór Arcybiskupów Ruskiej Prawosławnej Cerkwi nie uwzględnił tej prośby. W rezultacie Głowa Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi Moskiewskiego Patriarchatu Metropolita Filaret (Denysenko) został pozbawiony swojej godności.

Większa część biskupów Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi Moskiewskiego Patriarchatu wyrzekła się swojej przynależności do autokefalii. W maju 1992r. obrali oni Wołodymyra Sobodana, Metropolitę Rostowskiego i Nowoczerkaskiego, nowym zwierzchnikiem Cerkwi. Nadal jest on Głową i piastuje tytuł Metropolity Kijowskiego i całej Ukrainy.

Ukraińska Prawosławna Cerkiew Kijowskiego Patriarchatu  liczy:

  • 2781  wspólnot
  • 22  klasztory
  • 113 zakonników i zakonnic
  • 2182  książy
  • 1825  świątynie
  • 217   świątyń  jest  w budowie

Ukraińska Prawosławna Cerkiew Kijowskiego Patriarchatu została stworzona w czerwcu 1992r. przez Metropolitę Filareta (którego usunięto od zarządzania Ukraińską Prawosławną Cerkwią Moskiewskiego Patriarchatu) i jego zwolenników spośród episkopatu Ukraińskiej Autokefalicznej Prawosławnej Cerkwi, przy poparciu tamtejszych rządzących kół, deputowanych do Parlamentu i innych politycznych ugrupowań o nacjonalistycznej orientacji. Od października 1995r. Filaret jest zwierzchnikiem tej Cerkwi i nosi oficjalny tytuł Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy. Ukraińska Prawosławna Cerkiew Kijowskiego Patriarchatu nie jest oficjalnie uznawana przez Prawosławne Cerkwie w innych państwach i dlatego jest zaliczana do „niekanonicznych” struktur.

Ukraińska Autokefaliczna  Prawosławna Cerkiew  liczy:

  • 1015  wspólnot
  • 1  klasztor
  • 4  zakonników i zakonnice
  • 628  księży
  • 697  świątynie
  • 101  świątyń jest w budowie

Walka o autokefalię w ukraińskim prawosławiu rozpoczęła się w XIX w. - początkach XXw., ale została ona zlikwidowana przez władzę radziecką w czasach stalinowskich. Nowe wspólnoty Ukraińskiej Autokefalicznej  Prawosławnej Cerkwi zaczęły powstawać na Zachodniej Ukrainie w sierpniu 1989r, po wyjściu spod jurysdykcji Ruskiej Prawosławnej Cerkwi proboszcza cerkwi św. Piotra i Pawła we Lwowie Wołodymyra Jaremy i przyłączeniu się do tego ruchu jednego z biskupów Ruskiej Prawosławnej Cerkwi Iwana  (Bondarczuka).

Rozszerzenie autokefalii na Ukrainie odbywa się nie tylko jako przeciwstawienie się Moskiewskiemu Patriarchatowi, ale i w ostrej konkurencji z odradzającą się Ukraińską Grecko-Katolicką Cerkwią, przy poparciu Prawosławnych Cerkwi ukraińskiej diaspory w Północnej Ameryce.

Jeden z hierarchów tych cerkwii z diaspory Mstysław (Skrypnyk) był mianowany Głową Ukraińskiej Autokefalicznej Prawosławnej Cerkwi, a w czerwcu na soborze tej Cerkwi został obrany Patriarchą Kijowskim i całej Rusi-Ukrainy. W 1993r. jego następcą został Dymytrij (Jarema), po śmierci którego, w 2000r. zastąpił go Metropolita Mefodij (Kudriakow) z Tarnopola, który do obecnego czasu jest Głową Ukraińskiej Autokefalicznej Prawosławnej Cerkwi na Ukrainie.

I chociaż Ukraińska Autokefaliczna Prawosławna Cerkiew nie jest oficjalnie uznana przez Prawosławne Cerkwie w innych państwach, uczyniła ona już cały szereg kroków do przyznania jej kanonicznego statusu. Z tego powodu, w cerkwiach Ukraińskiej Autokefalicznej Prawosławnej Cerkwi podczas Mszy św. wspomina się imię Metropolity Konstantyna – Głowy kanonicznie-bizantyjskiej Ukraińskiej Prawosławnej Cerkwi w USA (pod jurysdykcją Konstantynopolitańskiego Patriarchatu)

Inne prawosławne zgrupowania

Oprócz wyżej wymienionych, na Ukrainie funkcjonują inne prawosławne wspólnoty: staroobrzędowcy (55 wspólnot),Rosyjskiej Niezależnej Prawosławnej Cerkwi (zagranicznej), Rosyjskiej Prawdziwie-Prawosławnej, Ormiańskiej Apostolskiej Prawosławnej Cerkwi, rosyjskie wspólnoty, bezpośrednio podporządkowujące się jurysdykcji Moskiewskiego Patriarchatu i jeszcze parę innych prawosławnych wspólnot. Te wspólnoty w całości nie posiadają znacznego „ogólnopaństwowego” znaczenia tj. składają się ze wspólnot mniejszości narodowych i są ilościowo nieliczne, ponieważ wynikły w rezultacie rozłamu Rosyjskiej Prawosławnej Cerkwi.


 Wersja dla druku

© Web design and programming - TRC Web Team, 2001
Support - Oleh Kuzo, 2001-2006, 2011
© Ukraińska Grecko-Katolicka Cerkiew, 2001
Badania: Lwowska Akademia Teologiczna
Wszystkie prawa zastrzeżone.